Een simpel antwoord op de vraag: Wat is stress?

Een simpel antwoord op de vraag: Wat is stress?

Miljoenen mensen op aarde hebben last van stress of stress gerelateerde ziektes. Stress is een complex fenomeen dat te maken heeft met de reactie van ons zenuwstelsel op zintuiglijke waarnemingen, gedachtenpatronen en lichamelijke processen. De vraag: ‘wat is stress?’ heeft dan ook geen enkelzijdig antwoord. Door een basisbegrip van het zenuwstelsel te vormen kun je wel een idee krijgen van de verschillende oorzaken en gevolgen van stress en dat onderliggende begrip zal een heleboel duidelijkheid brengen.

De functie van het zenuwstelsel

Ons zenuwstelsel verbindt alle verschillende delen van ons lichaam. Het stuurt bijvoorbeeld indrukken en informatie van onze zintuigen en organen naar de hersenen. Deze verwerken die informatie en sturen vervolgens opdrachten naar bijvoorbeeld onze spieren om een beweging te maken. Op onbewust niveau worden ook zaken zoals vertering, hartslag en ademhaling aangestuurd door het zenuwstelsel. Dit systeem heeft twee hoofdstructuren het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel.

Het ontspannen zenuwstelsel

Wanneer we ontspannen zijn en geen gevaar of noodzaak tot actie waarnemen dan is het parasympathische zenuwstelsel actief. In die instelling  gaat de hartslag en ademhaling omlaag, onze pupillen verkleinen en de hersenen krijgen indrukken op een zachte, niet dwingende manier binnen waardoor er een kleine pauze valt tussen een indruk en de overwogen reactie hierop. Meer bloed en energie gaan naar de vertering en het opruimen van afval in ons systeem. Deze instelling wordt ook ‘rust & verteer’ genoemd omdat dit nodig is om goed te verteren of in slaap te vallen.

De stressreactie van het zenuwstelsel

Het sympathische zenuwstelsel wordt van nature actief als we gevaar waarnemen in onze directe omgeving. Dit ‘vechten of vluchten’ systeem zorgt ervoor dat de hartslag en ademhaling omhoog gaan, prikkels heftig binnenkomen en we razendsnel kunnen reageren. De bloedvaten vernauwen en er vloeit veel bloed naar de spieren – die zich meer aanspannen – en de hersenen – waardoor je sneller kunt reageren. Dat hoort alleen te gebeuren in uitzonderlijke situaties. Doordat we leven in een wereld waarin alles zeer snel beweegt – in het verkeer bijvoorbeeld – en we snel op van alles moeten reageren brengen veel mensen te veel tijd door met een geactiveerd sympathisch zenuwstelsel.

Het effect van te veel stress

De vechten of vluchten instelling kan worden getriggerd door heftige emoties, werk/studiedruk, verkeerd ademhalen, altijd te snel willen bewegen, een onberekenbare of chaotische omgeving en veel andere zaken. Bij een korte stressreactie maakt het lichaam adrenaline aan. Wanneer we echter last hebben van langdurige stress dan stapt het lichaam over op cortisol. Dit hormoon zorgt ervoor dat we langere tijd niet goed verteren of rusten. Deze gewoonte leidt er letterlijk toe dat je continue te veel spanning in je lijf en gedachten hebt waardoor je overspannen kunt raken. Stress kan ook allerlei andere problemen en ziektes veroorzaken zoals burn-out, hoge bloeddruk, verteringsproblemen, hartkloppingen en oververmoeidheid.